السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
552
تفسير الميزان ( فارسي )
گذاشته ، تا بفهماند كه اصل قصه نسبت به درگاه با عظمت خدا ، بسيار ناچيز است تا چه رسد به جزئيات آن ، و باز به همين جهت در آيه قبلى نام نمرود را كه با ابراهيم ع خصومت مىورزيد ، نبرد ، و در آيه بعدى هم جهات قصه را ذكر نمىكند ، نام آن مرغان را نمىبرد و اسم آن كوه ها را و عدد اجزاى آن گوشت كوبيده را معين نمىكند . و اما اينكه چرا نام ابراهيم ع را برده ، براى اين است كه قرآن كريم عنايت دارد كه هر جا سخن از آن جناب مىرود احترامش كند ، و نامش را به بزرگى ياد كند ، مثلا مىفرمايد : « وَتِلْكَ حُجَّتُنا آتَيْناها إِبْراهِيمَ عَلى قَوْمِه » « 1 » و نيز مىفرمايد : « وَكَذلِكَ نُرِي إِبْراهِيمَ مَلَكُوتَ السَّماواتِ وَالأَرْضِ وَلِيَكُونَ مِنَ الْمُوقِنِينَ » « 2 » و در همه اين موارد عنايتى خاص به ذكر نام ابراهيم ع است . و به خاطر همين نكته اى كه خاطر نشان كرديم مىبينيم خداى تعالى مساله احياء و اماته را در غالب موارد قرآن طورى ذكر كرده كه خالى از نوعى استهانت و بىاهميت شمردن نيست ، از آن جمله مىفرمايد : « وَهُوَ الَّذِي يَبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُه ، وَهُوَ أَهْوَنُ عَلَيْه ، وَلَه الْمَثَلُ الأَعْلى فِي السَّماواتِ وَالأَرْضِ وَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ » . « 3 » و نيز مىفرمايد : « قالَ رَبِّ أَنَّى يَكُونُ لِي غُلامٌ . . . قالَ رَبُّكَ هُوَ عَلَيَّ هَيِّنٌ وَقَدْ خَلَقْتُكَ مِنْ قَبْلُ وَلَمْ تَكُ شَيْئاً » « 4 » . * ( « قالَ أَنَّى يُحْيِي هذِه اللَّه » ) * يعنى كجا و چگونه خداوند ( اهل ) اين قريه را زنده مىكند و بنا بر اين در اين جمله ، مجازى اعمال شده ، زيرا زنده شدن ، به خود قريه نسبت داده شده ، نظير مجازى است كه در جمله : « وَسْئَلِ الْقَرْيَةَ » « 5 » آمده است و با آوردن اين جمله خواست عظمت امر را برساند ، و نيز
--> ( 1 ) و اين حجتهاى ما بود كه به ابراهيم براى هدايت قومش داديم . « سوره انعام آيه 83 » ( 2 ) ما همچنين ملكوت آسمانها و زمين را به ابراهيم نشان مىداديم تا اينكه از صاحبان يقين باشد . « سوره انعام آيه 75 » ( 3 ) او خدايى است كه خلقت را آغاز نمود و دوباره « در معاد » آن را بر مىگرداند و اين عمل براى او آسانترين عمل است و او در آسمانها و زمين صفاتى بلندتر از اين دارد و او مقتدر و فرزانه است . « سوره روم آيه 27 » ( 4 ) زكريا گفت : پروردگارا من از كجا فرزنددار مىشوم ؟ . . . فرمود : اين كار بر من آسان است ، هم چنان كه قبل از اين تو را بيافريدم با اينكه هيچ بودى . « سوره مريم آيه 8 » ( 5 ) از ( اهل ) قريه سؤال كن . « سوره يوسف آيه 82 »